وداع با غول معماری مدرن؛
فرانک گِری و میراثی که باقیست…
فرانک گری/ معماری که مرزهای رسمی مدرنیسم را شکست، روز پنجم دسامبر ۲۰۲۵ با ۹۶ سال سن، در منزلش در شهر سانتا مونیکای ایالت کالیفرنیا درگذشت.
گری نه فقط یک معمار که طراح تجربه بود. او دو بار معماری جهان را دگرگون کرد؛
یکبار در دهههای ۷۰ و ۸۰ میلادی که با زبانی مستقیم، آوانگارد و در نقد وضع موجود از مصالحی ساده و حتا «زشتانگارانه» مانند مش فلزی و ورقهای آهنی استفاده کرد. و بار دوم در دهههای ۹۰ تا ۲۰۲۰ که با کمک فناوریهای نوین طراحی، مُروج معماری دیجیتال، آزاد و شبهمجسمهای شد؛ جایی که فرم میتوانست برخلاف جاذبه، به رقص دربیاید.
آثار ماندگار فرانک گری؛ از بیلبائو تا لسآنجلس
موزهی گوگنهایم در شهر بیلبائو اسپانیا با آن نمای تیتانیومی و خیرهکنندهاش، بیتردید یکی از شاخصترین آثار گری و البته جهان است؛ موزهای که نه فقط خانهی هنر، بلکه جرقهای بود در جان شهری رو به زوال؛ آنقدر تأثیرگذار که پس از بازگشایی، «اثر بیلبائو» نام گرفت؛ الگویی نوآورانه برای شهرهایی که میخواستند از طریق معماری، نفسی تازه بکشند.
کنسرتهال والتدیزنی در لسآنجلس، پروژهی بلندمرتبه و مسحورکنندهی Eight Spruce Street در شهر نیویورک، بنیاد لوییویتون در پاریس و دهها ساختمان دیگر در سراسر جهان که همهی آنها امضاهای زندهای هستند از جسارتی که گِری برای جهان به ارمغان آورد؛ جسارتی برای شکستن قواعد.
فرانک گری، مرز میان هنر و معماری را محو کرد…
فرانک گِری هرگز نخواست فقط «معمار» باشد. «من نمیخواهم ساختمانهایی بسازم که فقط زیبا باشند؛ میخواهم فضاهایی خلق کنم که احساس را منتقل کنند».
و این نگاه باعث شد آثارش نه فقط برای دیدن، که برای زندگی کردن و حس ادراک فضای زیستن طراحی شوند. ساختمانهایی که نماد شهرها شدند؛ کسانی که حتا از دور فقط عکسشان را دیدهاند، وقتی زیر طاق فولاد و شیشهشان راه میروند، به خود میگویند: این ساختهی فرانک گریست.
میراث برای آیندگان
«فرانک گِری» رفت، اما میراثش زنده است؛
جایی برای شکستن چارچوبها؛ پلی میان طراحی سنتی و معماری دیجیتال؛ هشداری به ساختنهای بیهویت؛ و منبع الهامی برای کسانی که میخواهند با ساختمان، هویت بسازند.
بیشک یاد و نام او در زیستجهانِ معماری ماندگار خواهد بود…
